Σε ένα κλίμα έντονης πολιτικής και κοινωνικής αντιπαράθεσης, αναρτήθηκε σήμερα στη «Διαύγεια» η πολυσέλιδη απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου της Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με την οποία γνωμοδοτείται θετικά –κατά πλειοψηφία και υπό αυστηρές προϋποθέσεις– η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης των νησιών του Βορειοανατολικού Αιγαίου με το ηπειρωτικό σύστημα
Πρόκειται για μια απόφαση που δεν κλείνει τον φάκελο, αλλά αντιθέτως τον ανοίγει διάπλατα: τεχνικά, περιβαλλοντικά, αναπτυξιακά και –κυρίως– πολιτικά.
Το πλαίσιο της απόφασης
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε στο Περιφερειακό Συμβούλιο στις 17 Δεκεμβρίου 2025, έπειτα από παραπομπή του θέματος από την Επιτροπή Χωροταξίας και Περιβάλλοντος, λόγω της ιδιαίτερης βαρύτητας και των μακροπρόθεσμων συνεπειών του έργου.
Το αντικείμενο ήταν η γνωμοδότηση επί της ΜΠΕ για το έργο:
«Διασύνδεση των νήσων Βορειοανατολικού Αιγαίου με το Ηπειρωτικό Σύστημα – τμήμα ΚΥΤ Ν. Σάντας – Υ/Σ Ζεύξης Λέσβου (Υ/Σ Δυτ. Λέσβου)».
Η απόφαση ελήφθη με:
- 27 ψήφους υπέρ
- 5 ψήφους κατά
μετά από πολύωρη συνεδρίαση, παρεμβάσεις επιστημονικών φορέων, κοινωνικών οργανώσεων και αναλυτικές τοποθετήσεις όλων των παρατάξεων.
Τι προβλέπει αναλυτικά το έργο
Σύμφωνα με τη ΜΠΕ, το έργο αποτελεί ενιαίο ενεργειακό άξονα που συνδέει Θράκη – Λήμνο – Λέσβο και μελλοντικά Χίο και Σκύρο, και περιλαμβάνει:
- Εναέρια γραμμή μεταφοράς 150 kV μήκους περίπου 40 χλμ από το ΚΥΤ Νέας Σάντας έως τον Υ/Σ Ζεύξης Θράκης
- Υπόγεια γραμμή 150 kV στη Θράκη, μήκους 3,7 χλμ, έως το σημείο προσαιγιάλωσης
- Υποβρύχιο καλώδιο 150 kV Θράκη – Λήμνος, μήκους περίπου 130 χλμ
- Υπόγειες γραμμές στη Λήμνο έως τον νέο Υ/Σ GIS Λήμνου
- Υποβρύχιο καλώδιο Λήμνος – Λέσβος, μήκους περίπου 142 χλμ
- Υπόγειες γραμμές στη Λέσβο, μήκους 21 χλμ, έως τον νέο Υ/Σ Ζεύξης Δυτικής Λέσβου
- Νέους Υποσταθμούς GIS σε Λήμνο και Λέσβο, μεγάλης κλίμακας εγκαταστάσεις υψηλής τάσης
Η ΜΠΕ προβλέπει ότι οι υπόγειες γραμμές στη Λέσβο θα ακολουθούν υφιστάμενο οδικό δίκτυο, ενώ η πόντιση των υποβρύχιων καλωδίων θα γίνει με ειδικό εξοπλισμό για την ελαχιστοποίηση της διατάραξης του βυθού.
Σε γενικό επίπεδο, το έργο αφορά τη δημιουργία ενός ενιαίου ηλεκτρικού άξονα που ξεκινά από τη Θράκη, περνά από τη Λήμνο και καταλήγει στη Λέσβο, με μελλοντική προέκταση προς Χίο και Σκύρο. Η φιλοσοφία του είναι απλή στη θεωρία: τα νησιά συνδέονται με το εθνικό δίκτυο, περιορίζεται η εξάρτηση από τις πετρελαϊκές μονάδες, μειώνεται το κόστος παραγωγής ρεύματος και βελτιώνεται το περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Στην πράξη, όμως, η εφαρμογή αυτού του σχεδίου κάθε άλλο παρά ουδέτερη είναι.
Τι αλλάζει συνολικά για το Βόρειο Αιγαίο
Με τη διασύνδεση, Λήμνος και Λέσβος παύουν να λειτουργούν ως ενεργειακά «νησιά μέσα στο νησί». Το σύστημα ηλεκτροδότησης συνδέεται απευθείας με το ηπειρωτικό δίκτυο, μειώνοντας τον κίνδυνο γενικευμένων διακοπών, ιδιαίτερα σε περιόδους αιχμής ή ακραίων καιρικών φαινομένων. Παράλληλα, περιορίζεται η ανάγκη λειτουργίας ρυπογόνων θερμικών μονάδων, οι οποίες εδώ και δεκαετίες επιβαρύνουν το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία.
Σε επίπεδο ενεργειακού σχεδιασμού, η διασύνδεση θεωρείται προϋπόθεση για κάθε σοβαρή αναπτυξιακή στρατηγική. Χωρίς σταθερό και επαρκές δίκτυο, καμία επένδυση μεγάλης κλίμακας –τουριστική, μεταποιητική ή αγροδιατροφική– δεν μπορεί να σταθεί. Αυτή είναι η «μεγάλη εικόνα» που επικαλούνται όσοι στηρίζουν το έργο.
Ωστόσο, η ίδια αυτή διασύνδεση εγείρει εύλογα ερωτήματα για το ποιος τελικά θα ωφεληθεί, πώς θα κατανέμονται τα οφέλη και αν τα νησιά θα παραμείνουν καταναλωτές ή θα μετατραπούν σε κόμβους παραγωγής και μεταφοράς ενέργειας για τρίτους.
Εκεί που αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα: η Λέσβος
Η απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου γίνεται πραγματικά αποκαλυπτική όταν φτάνει κανείς στο κεφάλαιο της Λέσβου. Σε αντίθεση με τη Λήμνο, όπου το έργο περιγράφεται ολοκληρωμένα –με υποσταθμό υποβιβασμού και σαφή λειτουργία διανομής– στη Λέσβο το σχέδιο σταματά στη μέση.
Η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων προβλέπει την άφιξη των υποβρύχιων καλωδίων στο νησί και την κατασκευή Υποσταθμού Ζεύξης στη Δυτική Λέσβο, στη Νυφίδα. Από εκεί και πέρα, όμως, η εικόνα θολώνει. Η τελική διανομή της ηλεκτρικής ενέργειας προς τα αστικά κέντρα, τα χωριά και τις επιχειρήσεις δεν περιλαμβάνεται στη συγκεκριμένη αδειοδότηση, αλλά μετατίθεται σε μελλοντικό στάδιο, ως ξεχωριστό έργο.
Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι η Λέσβος καλείται σήμερα να αποδεχτεί την εγκατάσταση βαριάς ενεργειακής υποδομής, χωρίς να γνωρίζει με ακρίβεια πώς θα εξελιχθεί το δίκτυο μέσα στο νησί, ποιες περιοχές θα επηρεαστούν και ποιο θα είναι το συνολικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Το ίδιο το Περιφερειακό Συμβούλιο καταγράφει αυτή την ασυνέχεια και αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο «κατάτμησης» του έργου, κάτι που δημιουργεί σοβαρό θεσμικό και χωροταξικό ζήτημα.
Η Νυφίδα στο επίκεντρο
Το πιο ευαίσθητο σημείο της απόφασης αφορά τη χωροθέτηση του Υποσταθμού Ζεύξης Λέσβου στη Νυφίδα. Πρόκειται για εγκατάσταση μεγάλης κλίμακας, με ισχυρό τεχνικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα, η οποία ουσιαστικά θα αποτελέσει τον κόμβο μέσω του οποίου θα διοχετεύεται όλη η ηλεκτρική ενέργεια προς και από το νησί.
Στο κείμενο της απόφασης επισημαίνεται ξεκάθαρα ότι η ΜΠΕ δεν τεκμηριώνει επαρκώς γιατί επιλέχθηκε η Νυφίδα και όχι η περιοχή της Μυτιλήνης, όπου ήδη υπάρχουν ενεργειακές υποδομές υψηλής τάσης και το παλαιό εργοστάσιο της ΔΕΗ. Η απουσία αυτής της σύγκρισης δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια· είναι κρίσιμο ζήτημα χωροταξικού σχεδιασμού, καθώς καθορίζει ποια περιοχή θα φέρει το βάρος της ενεργειακής μετάβασης για δεκαετίες.
Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, το Περιφερειακό Συμβούλιο θέτει ως ρητό όρο τη συμπλήρωση της ΜΠΕ με πλήρη και επαρκή τεκμηρίωση για τη συγκεκριμένη χωροθέτηση. Πρόκειται για παραδοχή ότι, στη σημερινή της μορφή, η μελέτη δεν αρκεί για να κλείσει το ζήτημα.
Για τη Λέσβο, όμως, το ζήτημα δεν σταματά στη Νυφίδα. Στο πρακτικό αποτυπώνεται καθαρά ο φόβος ότι η διασύνδεση μπορεί να λειτουργήσει ως προθάλαμος για μελλοντικές ενεργειακές χρήσεις που δεν περιγράφονται σήμερα. Η αναφορά σε δυνατότητα αξιοποίησης του ενεργειακού δυναμικού των νησιών, χωρίς σαφή όρια και δεσμεύσεις, δημιουργεί ανησυχία για την εγκατάσταση βιομηχανικών ΑΠΕ, ανεξάρτητα από τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας.
Ακριβώς για να προλάβει αυτό το ενδεχόμενο, η απόφαση περιλαμβάνει ρητές πολιτικές γραμμές: καμία εξαγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τα νησιά, καμία δημιουργία βιομηχανικών πάρκων ΑΠΕ και υποχρέωση σεβασμού του περιβάλλοντος με ουσιαστικά ανταποδοτικά οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες. Πρόκειται για όρους που, αν δεν παρακολουθηθούν στενά, κινδυνεύουν να μείνουν απλή διακήρυξη.
Το πραγματικό διακύβευμα για τη Λέσβο
Η Λέσβος δεν βρίσκεται απλώς μπροστά σε ένα τεχνικό έργο. Βρίσκεται μπροστά σε μια στρατηγική επιλογή που θα καθορίσει τον ρόλο της στο ενεργειακό και αναπτυξιακό τοπίο της χώρας. Το ερώτημα δεν είναι αν χρειάζεται ενεργειακή ασφάλεια – αυτό είναι δεδομένο. Το ερώτημα είναι αν η διασύνδεση θα σχεδιαστεί και θα υλοποιηθεί με γνώμονα τις ανάγκες του νησιού ή αν θα αποτελέσει κρίκο σε μια αλυσίδα αποφάσεων που λαμβάνονται αλλού.
Η απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου λέει ένα προσεκτικό «ναι», αλλά ταυτόχρονα καταγράφει όλες τις προϋποθέσεις και τις κόκκινες γραμμές. Για τη Λέσβο, η συζήτηση δεν τελειώνει εδώ. Τώρα ξεκινά, και θα κριθεί στο επόμενο στάδιο αδειοδοτήσεων, στις τελικές χαράξεις, στη χωροθέτηση και –κυρίως– στη δυνατότητα της τοπικής κοινωνίας να έχει λόγο σε ένα έργο που θα τη συνοδεύει για δεκαετίες.
Πηγή : lesvosnews.net
